Punkt 17
Królik Żołnierz Pruski
Skrót
Nagranie w przygotowaniu.
Tekst nagrania
Baczność! Jestem królik żołnierz pruski na warcie przed koszarami piechoty. Gniezno przez ponad sto lat należało do Prus. Mieszkańcy długo kwaterowali nas w domach, aż zbudowano koszary. W grudniu 1918 roku zajęli je powstańcy. Auf Wiedersehen!
Pełna opowieść
Nagranie w przygotowaniu.
Tekst nagrania
Maszeruję równym krokiem. Jam jest królik żołnierz pruski, który służy na warcie przed koszarami piechoty. Widzisz, co mam na głowie? To nie jest zwykły hełm. To pikielhauba, a więc hełm zwieńczony szpikulcem, charakterystycznym dla pruskiego wojska. A ten gmach, który widzicie przed sobą, został pobudowany w latach 70. XIX wieku na potrzeby pruskiego wojska. To jest długa historia, dlatego baczność i słuchać!
Rozbiór Polski pod koniec XVIII wieku spowodował, że Wielkopolska weszła w skład państwa pruskiego. To nie były jeszcze Niemcy, jakie dzisiaj znamy, ale Królestwo Prus. Gniezno oraz cała okolica od 1793 roku znajdowało się pod niemieckim panowaniem aż do 1918 roku, z przerwami w trakcie insurekcji kościuszkowskiej oraz później podczas wypraw napoleońskich. Można jednak powiedzieć, że po kongresie wiedeńskim, zakończonym w 1815 roku, władza pruska utrwaliła się tu na stałe.
W tym okresie Wielkopolska stanowiła wschodnie kresy Królestwa Prus, granicząc z zaborem rosyjskim. Od Gniezna do granicy było raptem 30 kilometrów, dlatego tak ważne było wzmocnienie ośrodków przygranicznych jednostkami wojskowymi. W Gnieźnie już na początku XIX wieku ulokowano niewielki garnizon wojskowy, ale wraz z krzepnięciem władzy pruskiej, był on wzmacniany, a przez to było nas coraz więcej.
Pobyt wojska na terenie miasta był uciążliwy. Powodem był brak koszar. Mieszkańcy Gniezna przez kilkadziesiąt lat mieli obowiązek kwaterować i żywić nas w swoich mieszkaniach. Dla każdego obywatela taki kwaterunek był obciążeniem finansowym, a im więcej ktoś zarabiał, tym więcej żołnierzy powinien był przyjąć pod swój dach. Tak stanowiły pruskie przepisy, a mimo apeli kierowanych do króla, przez dekady nie udało się rozwiązać tego problemu.
Od 1860 roku w Gnieźnie ulokowany był 49. Pułk Piechoty, w której to jednostce służę i ja. Braliśmy udział w wojnie prusko-austriackiej oraz prusko-francuskiej, które toczono na przełomie lat 60. i 70. XIX wieku. To właśnie dzięki francuskim kontrybucjom za ich przegraną, zaczęto w końcu budować te koszary - powstały one w latach 70. XIX wieku.
Budynek, którego pilnuję, był jednym z trzech bloków, jakie wówczas postawiono - jeden wzdłuż dzisiejszej ul. Sobieskiego, główny gmach od ul. Chrobrego i trzeci od strony ul. Pocztowej.
Wspomnę jednak, że w naszej jednostce służyli nie tylko Niemcy, ale także Polacy, którzy musieli wypełniać swój wojskowy obowiązek. Tak też było do sierpnia 1914 roku, kiedy to nasza jednostka wyruszyła na fronty I wojny światowej, a wielu moich kolegów już do domów nie powróciło.
Nasza bytność w Gnieźnie zakończyła się 28 grudnia 1918 roku, kiedy koszary zostały zajęte przez powstańców wielkopolskich, którzy zdobyli całe nasze wyposażenie wraz z uzbrojeniem. Nie mieliśmy siły im się opierać, bo mieliśmy już chwilowo dosyć wojen. Dlatego w większości spakowaliśmy się do pociągów i wyjechaliśmy w drogę do Niemiec. Niedaleko stąd grasuje Królik Powstaniec, a ja w zasadzie kończę swoją wartę i też stąd wyjeżdżam. Auf Wiedersehen!