Wersja robocza. Treści i nagrania nie są ostateczne.

Punkt 19

Królik Medyk

Postać Królika

Skrót

Nagranie w przygotowaniu.

Tekst nagrania

Nie zbliżaj się! Jestem Królik Medyk. Dawne Gniezno nękały zarazy: dżuma, cholera, ospa i tyfus. Morowe powietrze z 1708 roku zabiło pięć tysięcy mieszkańców miasta i okolic. Moja maska z wonnościami miała chronić przed zarazą, ale nie zawsze chroniła.

Pełna opowieść

Nagranie w przygotowaniu.

Tekst nagrania

Nie zbliżaj się. Stań w odległości. Muszę najpierw Cię obejrzeć z daleka. Mam pewne obawy, ponieważ w okolicy było sporo niepokojących zachorowań. Jestem Królikiem Medykiem, a moim zdaniem jest leczenie. Nawet sobie nie wyobrażasz, z czym musieli się mierzyć lekarze kilkaset lat temu. A ja to widziałem i jestem tu po to, by opowiedzieć o tym, co trapiło dawnych mieszkańców Gniezna. Oj, było tego sporo…

Ten duży, jasny budynek, który stoi naprzeciwko mnie, to szpital, jeden z trzech, jakie istnieją na terenie Gniezna. Naprawdę, co by nie powiedzieć, żyjemy w czasach, gdy leczenie wielu chorób nie jest problemem. Wieki temu było zupełnie inaczej - Gniezno, jak wiele innych europejskich miast, trapiły różne epidemie. Nie znano nie tylko lekarstw, ale nawet sposobów zapobiegania różnym chorobom. Dopiero rozwój medycyny w XIX wieku pozwolił odkryć, że epidemie dżumy są spowodowane przez pchły, które żyją na szczurach, a cholera pochodzi z wody pobieranej z zanieczyszczonych studni. Z innych chorób była jeszcze ospa, czerwonka, gruźlica, tyfus. Można je wymieniać i wymieniać.

Czasem wystarczał krótki kontakt z chorym, by symptomy zarazy wystąpiły u kolejnej osoby. I kolejnej, i kolejnej. Wówczas pojawiały się epidemie, które zabijały całe rodziny, powodując pustoszenie miast i wsi. Rozwojowi chorób sprzyjały też liczne przemarsze wojsk i wojny, jakie miały miejsce w XVII i XVIII wieku.

Epidemie w Gnieźnie występowały często, ale nie o wszystkich zachowały się relacje, bowiem… umierali także kronikarze, którzy mogli spisać te historie. Tym, którzy zanotowali cokolwiek o takim dramatycznym czasie, informowali o „morowym powietrzu”. Jak opisywano, ci, którzy mogli, uciekali z miast na wieś, starając się izolować od miejsc występowania zaraz. Nie zawsze to jednak wystarczało. W 1624 roku, kiedy wybuchła epidemia, kanonik gnieźnieński Stanisław Grot natychmiast opuścił miasto, by schronić się w Pobiedziskach, ale jak tylko tam przybył, tak nagle umarł.

W 1708 roku pojawiło się morowe powietrze, które przez dwa lata zabiło aż pięć tysięcy mieszkańców Gniezna i okolic - tak, że nie było już ludzi do chowania zmarłych. W 1714 roku, jak policzono, w samym mieście zamieszkiwało tylko 20 osób. Epidemie powracały także w XIX wieku, zabierając kolejne pokolenia gnieźnian. Działo się to zarówno w czasie wojen napoleońskich, ale też w późniejszych dekadach, choć nie na taką skalę.

W leczeniu chorych pomagały szpitale. Tu, niedaleko mnie, stoi kościół św. Jana, założony przez Bożogrobców. Od XIII wieku prowadzili oni szpital, który jednak stanowił bardziej formę przytułku dla wędrowców, ale także schronienia dla ubogich. Podobne szpitaliki powstawały przy innych kościołach na terenie Gniezna.

A ja? Symbolizuję medyka. Na twarzy mam maskę, w której znajdują się wonności, mające chronić mnie przed zarazkami oraz… zapachem chorych. W ręku mam kij, którym na odległość badam ciała chorych. Niestety, nie raz zdarzało się, że nie chroniło to przed zarazkami, przez co wielu zacnych lekarzy umierało w trakcie panujących epidemii. Można by jeszcze o tym dużo mówić, ale to są niestety smutne historie. Pora iść dalej, bo jest jeszcze wiele do odkrycia.

Wszystkie punkty